Το κόμπλεξ του ακολουθητή: Άτομο & ευθύνη

Τελικά μια μακροσκελής αλυσίδα συμπτώσεων σε κάνει να καταπιαστείς με ένα θέμα τόσο συχνά σε σύντομο χρονικό διάστημα, που αρχίζεις να αναρρωτιέσαι σχετικά με το αν οτιδήποτε είναι τυχαίο. Παρατηρώ, λοιπόν, ότι είναι ευρέως διαδεδομένο το κατασταλτικό κόμπλεξ του «ακολουθητή». Σε απλά «καλιαρντά», αναφέρομαι στην εμμονή ή δισταγμό ενός ατόμου να προβεί σε μια ενέργεια, προτού ή αντί να προβεί κάποιος άλλος!

Παραδείγματα:

  • -Θα μπεις στη θάλασσα για μπάνιο;
    -Αν μπει κάποιος άλλος πρώτα
  • -Θα αναλάβεις πρωτοβουλία γι’ αυτή τη δραστηριότητα;
    -Πρωτοβουλία όχι, αλλά αν την αναλάβει κάποιος εγώ βοηθάω
  • -Θα σηκωθείς να χορέψεις;
    -Αν σηκωθείς εσύ πρώτα!
  • -Ρε σεις, πάμε να διαμαρτυρηθούμε για το τάδε πρόβλημα;
    -Αν μπεις εσύ μπροστά/Αν πας εσύ πρώτος/Αν υπογράψεις εσύ
  • -Μη χειροκροτάς, δε βλέπεις ότι δε χειροκροτάει κανείς;

Φυσικά αυτό το κόμπλεξ λειτουργεί και αντίστροφα, δηλ. προτρεπτικά.

Παραδείγματα:

  • -Καλά, θα παρκάρεις εδώ; Απαγορεύεται!
    -Σώπα, έχουν παρκάρει κι άλλοι
  • -Γιατί πετάς σκουπίδια;
    -Κοίτα γύρω σου, ο πρώτος θα’μαι ή ο τελευταίος;
  • -Γιωργάκη γιατί μιλάς;
    -Μα κυρία και οι άλλοι μιλάνε
  • -Ρε συ, γιατί καπνίζεις μέσα στη Γ.Σ.;
    -Και οι άλλοι καπνίζουν

Φυσικά η προτρεπτική και η κατασταλτική εκδοχή λειτουργούν σε συνδυασμό. Δηλ. εκείνος ο οποίος θα πει «το κάνουν κι άλλοι» όταν του ζητηθεί ο λόγος, είναι συχνά εκείνος που δεν επρόκειτο ποτέ να το κάνει αν δεν το είχε κάνει τουλάχιστον ένας!

Ορισμένα πράγματα δεν θα τα καταλάβω ποτέ. Είναι σημαντικό, πάντως, να καταστήσει κανείς μέσα του σαφές πως όταν προβαίνει σε μια ενέργεια ανεξάρτητα από το σύνολο (προσοχή, όχι εις βάρος του) τότε πράττει. Όταν, δε, νιώθει υποχρεωμένος και συναρτημένος από την περιβάλλουσα συμπεριφορά, και προβαίνει σε ή παραλείπει πράξεις εξ’ αιτίας αυτής, τότε απλώς μιμείται.

Άλλωστε, σκεφτείτε το και λογικά: Αν καθένας περιμένει από κάποιον άλλον να πάρει την πρωτοβουλία και να πράξει ορθώς, ώστε κατόπιν να τον μιμηθεί, τότε κανένας δε θα κατέληγε/κατάφερνε να πράξει (άρα και να μιμηθεί)! Οπότε μια ορθή σκέψη θα πνιγόταν από την κατασταλτική αδράνεια.

Έμφαση, αντίστοιχα πρέπει να δοθεί στην έκφραση (ως νοοτροπία) «ο πρώτος θα’μαι ή ο τελευταίος;». Κι όμως, είναι κομβικής σημασίας να καταλάβουμε ότι το άλλοθι για την συνέχιση της αλυσίδας των επισφαλών πράξεων είναι:

  • η καθαρή μας συνείδηση ότι δεν την ξεκινήσαμε (δεν είμαι ο πρώτος)
  • η βεβαιότητά μας ότι δεν θα την τερματίσουμε, συνεπώς και η ακύρωση κάθε τέτοιας προσπάθειας ως μάταιη, για τον εαυτό μας και για τους άλλους (δε θα’μαι ο τελευταίος)

Επαγωγικά αυτό μας δίνει μια φαυλοκυκλική κατάσταση που δε θα τερματιστεί ποτέ απλώς επειδή καθένας ρίχνει το μπαλάκι στον επόμενο, υπό την προϋπόθεση ότι ήδη κάποιος έκανε το βαρύ πρώτο βήμα, και ο οποίος μάλλον θεωρείται από όλους ο μοναδικός υπεύθυνος! . Και έτσι διαιωνίζουμε μια επιζήμια κατάσταση ελέω της προτρεπτικής καφρίλας.

Δεν ξέρω πλέον κατά πόσο είναι περιττό ή αναγκαίο να δηλώσω αηδιασμένος από αυτή τη λογική. Η ισοπέδωση της ατομικής συμπεριφοράς, πρωτοβουλίας, αυτενέργειας, στο πλαίσιο του «μαζικού νορμαλισμού». Ή αντίστροφα η ανευθυνότητα, η ανασφάλεια και η μιζέρια μπροστά στον σκανδαλώδη φόβο να ξεχωρίσουμε από το σύνολο. Ειδικά, δε, αν αναλογιστεί κανείς ότι ο φόβος δεν έγκειται στο αν θα ξεχωρίσεις για καλό ή για κακό, αλλά το αν θα ξεχωρίσεις ούτως ή άλλως!

Αν θέλετε τη γνώμη μου, η βασική ιδιότητα πίσω απ’ όλη αυτή την έκρηξη ανασφάλειας και λοιπών συμπλεγμάτων είναι μια: η ανευθυνότητα. Γιατί όταν μια πράξη έχει συντελεστεί σύμφωνα με την «μέση» ή «συνολική» συμπεριφορά, τότε κανείς θεωρεί ότι

  • Είναι ευκολότερο να αποποιηθεί την ευθύνη προβάλλοντάς την ως επιβεβλημένη από το σύνολο (άρα και τον εαυτό του ως κάποιον που απλώς αναπαράγει αλλά δεν εισηγείται κάτι επιλήψιμο) ή ότι
  • Το σύνολο θα δυσκολευτεί να καταλογίσει ευθύνη ή τιμωρία στο άτομο, καθώς σε αυτήν την περίπτωση θα υποχρεωθεί (υπό την προϋπόθεση ότι η αυτοσυνέπεια επιδιώκεται αξιωματικά) να καταλογίσει την ίδια ευθύνη ή τιμωρία και στον εαυτό του (δηλ. στο ίδιο το σύνολο).

Και σε τελική ανάλυση, αφού το πήρα που το πήρα το υφάκι (το εριστικό και σχεδόν ελιτίστικο ®) πάλι, μια από τις δυο εκφράσεις μπορούν να χαρακτηρίσουν ένα άτομο που συμπεριφέρεται σύμφωνα με τα παραπάνω (έστω και παροδικά, για μια συγκεκριμένη περίσταση): ή ανθρωπάκι ή λαμόγιο

Καλημέρα σας!

Υ.Γ.: Λόγω του περασμένου της ώρας τα περισσότερα ενδιαφέροντα παραδείγματα μπλοκάρονται λίγο πριν τα δάχτυλα, αλλά παρακαλείσθε να συμπληρώσετε με βιώματά σας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s