(Λογικός) ειρμός και ψευδοτυχαιότητα

Εκείνες τις μαύρες ώρες που περνάω σκαλωμένος από κάποια «έντονη» εγκεφαλική δραστηριότητα μου έρχονται συχνά σκέψεις οι οποίες φαίνονται να μην ικανοποιούν τα κριτήρια του λεγόμενου (λογικού) ειρμού. Τις σκέψεις αυτές (φαυλοκυκλικά) συνοδεύουν «μετασκέψεις» που αφορούν αυτές τις σκέψεις και οδήγησαν στο παρόν post.

Ας παίξουμε, λοιπόν ένα παιχνίδι: Πάρτε 5 τυχαίες λέξεις, ανάμεσα τους ένα ρήμα και ένα ουσιαστικό στο ρόλο του υποκειμένου.  Βάλτε τη μια δίπλα στην άλλη ώστε -τουλάχιστον γλωσσικά- να δείχνουν σαν πρόταση. Κάντε το ξανά με 5 άλλες λέξεις, και άλλες 5 έως ότου φτιάξετε (μορφολογικά) μια παράγραφο. Επαναλάβετε έως ότου συνθέσετε ένα 5σέλιδο κείμενο. Κοιτάξτε το. Ίσως τρομάξετε παρατηρώντας ότι το «κείμενό» σας ενδεχομένως στην ανάγνωσή του ακούγεται σαν παραλήρ… ομιλία του Γιωργάκη Παπανδρέου. Αλλά δεν είναι αυτή η προκείμενη.

Τι είναι εκείνο που δεν έχει το «κείμενο» ώστε να του δοθεί με κάθε δικαίωμα ο χαρακτηρισμός (ενν. «κείμενο») χωρίς τα εισαγωγικά; Νομίζω η απάντηση είναι εύκολη: Ο λογικός ειρμός.

Οι λέξεις δεν έχουν λογική συνάφεια μεταξύ τους, συνεπώς δεν οδηγούν σε νόημα. Αλλά ακόμη κι αν το έκαναν σε επίπεδο προτάσεων, ένα κείμενο οφείλει να έχει προτάσεις που μεταξύ τους επίσης έχουν νοηματική συνοχή.

Μισό λεπτό, όμως. Σας ζήτησα να χρησιμοποιήσετε 5άδες «τυχαίων» λέξεων. Πόσο τυχαίες μπορεί να είναι λέξεις που επέλεξε μια κατά τα άλλα λογική «μηχανή» όπως ο ανθρώπινος εγκέφαλος; Εικάζω ότι είναι τόσο τυχαίες όσο και οι αριθμοί που παράγει ένας αριθμός: Δηλ. καθόλου!

Αν μια από τις λέξεις που σας ήρθε στο μυαλό ήταν «σκύλος» τότε κάποια από τις επόμενες πιθανόν να είναι κάποιο άλλο ζώο ή κάποιο σεξουαλικό εργαλείο που σχετίζεται με σκύλους (για τους παραφιλικούς κτηνοβάτες)… Εν ολίγοις η ψευδαίσθηση του ασύνδετου ή ανύπαρκτου ειρμού πάντα θα αναδεικνύεται από αυτές τις εκφράσεις αδυναμίας του εγκεφάλου να παραγάγει πλήρως ανεξάρτητες μεταξύ τους έννοιες.

Ή μήπως είναι πραγματικά ανεξάρτητες αλλά οι ακροατές τις συνδέουν μεταξύ τους με τρόπους που είναι εξίσου παράλογοι;

Πάρτε αυτήν την ιστορία ανάποδα. Προσπαθήστε να φτιάξετε ένα δομημένο κείμενο με έντονη σχέση ανάμεσα στις λέξεις και τις προτάσεις. Πόσο εύκολο ή πιθανόν είναι να εντάξεται σε αυτό εκφράσεις ή εικόνες που τελικά παραξενεύουν τον ακροατή; Το μοτίβο που παράγεται από τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις ή τις εμπειρίες και δημιουργούν τις συνάψεις ανάμεσα στις ιδέες δεν μπορεί να είναι ίδιο για κάθε άνθρωπο. Παρόλα αυτά, από τη στιγμή που δεν φτάνουμε στο σημείο κάποιου ιδιότυπου κώδικα επικοινωνίας (όπου κανείς δεν μπορεί να συνεννοηθεί χωρίς να γνωρίζει ήδη κάποια πράγματα), είναι αναμενόμενο το παραγόμενο μήνυμα να γίνει κατανοητό.

Κι όμως, πολλές φορές δεν γίνεται, ή γίνεται και συνοδεύεται από έκπληξη! Ένα ζήτημα που προκύπτει, λοιπόν, είναι το εξής: Το να καταλήγεις με μακρυνές (ή χαλαρές) συνδέσεις ανάμεσα σε σκέψεις που υποχρεούνται να εντάσσονται στο ίδιο context είναι εν τέλει επίτευγμα ή αστοχία; Στην πρώτη περίπτωση τι είναι αυτό που καταφέρνει και σπρώχνει τη σκέψη; Στη δεύτερη, τι είναι αυτό που δεν πηγαίνει καλά;

Φαντασία ή έλλειψη λογικής; Τυχαιότητα ή ψευδαίσθηση; Εκστάσεις ειρμού ή χαζομάρες του συρμού;

Όποιος έχει μια απάντηση ας με πάρει σε ώρες γραφείου. Θα έχει και bonus!

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s