Εθνική Υπερηφάνεια και Ελληνοφρένεια

Τους τελευταίους μήνες έχει ανακύψει μια πληθώρα θεμάτων που συχνά δίνουν αφορμή για να αναρρωτηθεί κανείς σχετικά με την «Εθνική Υπερηφάνεια», και ειδικότερα την (νεο)ελληνική. Οι σκέψεις που ακολουθούν εξυπηρετούν κυρίως το άνοιγμα του δρόμου και την πυροδότηση των επί μέρους ερωτημάτων.

Στο χώρα μας, λοιπόν, υπάρχει μια αξιοσημείωτα διάχυτη και έντονη Εθνική Υπερηφάνεια, η οποία εκδηλώνεται από μια μεγάλη πλειοψηφία Νοελλήνων (τους οποίους θα προσπαθήσω να μην αποκαλώ Ελληναράδες) για λόγους και με τρόπους που εν γένει ποικίλλουν, παρόλα αυτά φαίνεται να έχουν έναν βασικό κορμό. Αυτόν τον κορμό θα ήθελα να παρουσιάσω όπως τον έχω αντιληφθεί τα λιγοστά χρόνια που ζω, πάντα υπό το πρίσμα των περιορισμένων προσλαμβανουσών παραστάσεών μου.

Η Νεοελληνική Υπερηφάνεια ξεκινά σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις από τους λαμπρούς προγόνους μας και την ανεκτίμητη κληρονομιά που μας διέθεσαν σε όλους τους τομείς: Τέχνη, Πολιτική, Επιστήμη, Φιλοσοφία Αθλητισμό, κτλ.. Συχνά, δε, περιορίζεται και τερματίζεται πάλι σε αυτούς. Κατά πόσο, όμως, έχουμε το δικαίωμα να αισθανόμαστε υπερήφανοι ως απόγονοι των Αρχαίων Ελλήνων; Τι σχέση έχουμε με αυτούς τους ανθρώπους;

Το δεύτερο ερώτημα στο μυαλό μου φαίνεται να απαντάται με τη βοήθεια μιας λέξης που αναφέρεται εσκεμμένα στο πρώτο ερώτημα: απόγονοι. Καθώς δεν θεωρώ σκόπιμο να εμπλακούμε σε ατέρμονες συζητήσεις σχετικά με το κατά πόσο είμαστε όντως γενετικά/βιολογικά απόγονοι των Ελλήνων, θα εκλάβω τη σχέση ως αληθή και ακριβή, για να την αντιδιαστείλω με την λέξη κληρονόμοι. Όταν τα χαρακτηριστικά στα οποία στηρίζει κανείς την υπερηφάνειά του αφορούν σε επιτεύγματα ή πρόοδο στους προαναφερθέντες τομείς της ανθρώπινης νόησης, η παραδοχή πως ανήκουμε στο ίδιο γεννεαλογικό δέντρο με τους Αρχαίους μοιάζει μάλλον περιττή (αν όχι άσχετη ή άστοχη). Εύλογα θα περίμενε κανείς να απαριθμηθούν κάποια στοιχεία του Νεοελληνικού Πολιτισμού ώστε να επαληθευθεί ή να διαψευσθεί η ουσία της υπόθεσης, κατά πόσο δηλ. οι Νεοέλληνες κληρονομήσαμε τα όσα οι Αρχαίοι μας κληροδότησαν. Και έχω πολλούς λόγους να αμφιβάλλω γι’ αυτό.

Ας ξεκινήσουμε, τη διερεύνηση (ή σύγκριση) αποφατικά: τι δεν φαίνεται να κληρονομήσαμε από τους Αρχαίους Έλληνες; Πρώτο στη λίστα (ως σημαντικότερο) θα αναφέρω το γεγονός πως οι Νεοέλληνες έπαψαν να είναι παραδειγματικά πρωτότυποι. Ή, αντίστροφα, καταφέρνουν να πρωτοτυπούν αρνητικά, ειδικά σε νευραλγικούς τομείς. Στην Τέχνη, και δη τη μουσική, αριστεύουν στην κλοπή/αντιγραφή/μεταγραφή ξένων συνθέσεων τις οποίες διασκευάζουν πρόχειρα προκειμένου να πλασάρουν στο ελληνικό κοινό, το οποίο όχι μόνο δεν αντιδρά, αλλά δείχνει να προσαρμόζεται γρήγορα και εύκολα ως εκ των βολικότερων καταναλωτών πολιτισμού παγκοσμίως. Τα ίδια και στο λεγόμενο «lifestyle». Ρίχτε μια ματιά στη νεολαία και ξανακοιταχτείτε στον Εθνικό σας καθρέφτη: Φτύστε να μη ματιαστούμε!

Σε επίπεδο πολιτικής έχουμε ίσως παγκόσμια πρωτεία σε νέα ήθη και έθιμα όπως το θεσμοθετημένο ρουσφέτι, η κομματοκρατία, η αξιωματική αναξιοκρατία, η ρεμούλα, η ιδιώτευση, η επανάπαυση, η αδιαφορία. Δημοσιογραφικά έχουμε αναδείξει την υπερβολή και το ψεύδος σε κυρίαρχη δεοντολογία. Έχουμε καταφέρει να υποβαθμίσουμε το μόνο μέσον που θα μπορούσε να διασώσει τα προσχήματα του κακέκτυπου Δημοκρατίας το οποίο χαιρόμαστε και εξυμνούμε μαζοχιστικά, την Τηλεόραση, σε μέσον αυτοπροβολής ανάξιων και ανίκανων.

Έχουμε μεταποιήσει τον Αθλητισμό σε τζόγο, κυνήγι ντόπας και θερμοκέφαλης-χουλιγκανίστικης απόθεσης της καθημερινής μας αγανάκτησης. Μετατρέψαμε την Επιστήμη σε επαγγελματικό χώρο συντεχνιών αναβιβάζοντας το οικονομικό ή ακόμα και κομματικό κριτήριο εις βάρος της αναζήτησης της Αλήθειας. Εξισώσαμε τη Φιλοσοφία με την τεμπελιά και την αρλουμπολογία, την Μεταφυσική με αίρεση, την Οντολογία με περιττολογία, την Ηθική με ανέκδοτο.

Να το δούμε, όμως, και καταφατικά: Τι έχουμε κρατήσει από τους Αρχαίους Έλληνες; Πρώτα και γυαλιστερά (σαν τις card-postal) τα μνημεία «μας». Τουλάχιστον όσα δεν έχουμε «εκποιήσει» μέσω εθνικών ευεργετών-αρχαιοκάπηλων (ανάμεσά τους και πρώην πρωθυπουργοί αυτού του κράτους) ή δεν έχουμε αφήσει να καταστραφούν από το νέφος ή τους εργολάβους. Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι δεν έχουμε καν επισκεφθεί τα Αρχαία μνημεία που βρίσκονται στην πόλη μας (ρωτήστε πόσοι Αθηναίοι έχουν επισκεφθεί την Ακρόπολη), αλλά λίγο-πολύ όλοι τα’χουμε πιάσει με το μάτι ή με το αφτί μας.

Αμέσως μετά είναι, φυσικά, «οι ίδιοι οι Αρχαίοι Έλληνες«, ή έστω οι πιο γνωστοί απ’ αυτούς. Ποιος δεν ξέρει τον Αριστοφάνη, τον Αριστοτέλη, τον Σωκράτη, τον Ζήνωνα, τον Πλάτωνα, κτλ.; Ή μήπως τελικά ελάχιστοι τους γνωρίζουν; Θα είχε ενδιαφέρον μια άσκηση, πολύ επιφανειακή αλλά ίσως διαφωτιστική. Γράψτε 25 ονόματα Αρχαίων Ελλήνων που γνωρίζετε και μέχρι 25 λέξεις που σας έρχονται στο μυαλό με το άκουσμα του ονόματός τους. Αναπτύξτε σε μερικές παραγράφους όσα έχετε συγκρατήσει από τα έργα εκείνων για τους οποίους θεωρείτε πως γνρίζετε τα περισσότερα. Πόσο πιθανόν είναι να καταφέρετε να γεμίσετε 25 ονόματα; Ακόμη κι αν σας έρθουν στο μυαλό, τι νομίζετε πως ξέρετε γι’ αυτούς; Για εκείνους που αναπτύξατε παιρετέρω, με πόση επιτυχία θεωρείτε ότι αντιληφθήκατε ή αποδώσατε τα όσα εκείνοι σκέφθηκαν και έγραψαν. Και το πιο σημαντικό: πόσο σας νοιάζει αν τα καταλάβατε σωστά ή πόσους Αρχαίους Έλληνες έχετε έστω ακουστά; Μάλλον λίγο… στο κάτω-κάτω η αποδοχή της κληρονομιάς είναι στην διακριτική ευχέρεια του απογόνου, και όπως όλα δείχνουν η ιδιότητα του απογόνου και μόνο μας αρκεί.

Για περισσότερη ζωντάνια, θα επιχειρήσω μια ίσως τραβηγμένη αναπαράσταση, η οποία δυστυχώς δε νομίζω ότι απέχει και πολύ από την πραγματικότητα: Πόσες και ποιες είναι οι βασικές (αν όχι μοναδικές) αρχαΐζουσες εκφράσεις που με υπερηφάνεια χρησιμοποιοόυμε καθημερινά απ’ ευθείας από τα στόματα των Πατέρων μας; Τι εννοούμε μ’ αυτές; Έχουμε τελικά ιδέα τι σημαίνουν;

  • Εν οίδα ότι ουδέν οίδα: Χρησιμοποιείται κατά κανόνα σε περιπτώσεις που θέλουμε να προσποιηθούμε τους ανήξερους. Δεν είναι αστείο και κραυγαλέα επιφανειακό; Κάτι μου λέει ότι ο Σωκράτης μάλλον θα απογοητευόταν.
  • Μέτρον άριστον: Προτιμούμε την διασκευή «παν μέτρον άριστον» που αντιστρέφει πλήρως το νόημα της αρχικής έκφρασης. Τελικά δεν είναι μεγάλο λάθος, καθώς όντως θέλουμε να πούμε «μέτρον άριστον» αλλά καθημερινά εφαρμόζουμε το «παν μέτρον άριστον».
  • Τα πάντα ρει: Νεοελληνιστί «μια έτσι, μια αλλιώς» ή «τρέχα γύρευε». Η μόνιμη επωδός όταν συζητάμε για το οργανωμένο Ελληνικό κράτος ή το μέλλον μας.
  • Φιλοκαλούμεν γαρ μετ’ ευτελείας και φιλοσοφούμεν άνευ μαλακίας: Δεν έχει σημασία τι σημαίνει. Μας φτάνει που περιέχει τη λέξη-κλειδί «μαλακία» η οποία αποδεικνύει τον άρρηκτο δεσμό ανάμεσα στην Νέα και την Αρχαία Ελλάδα. Χώρια που γουστάρουμε να λέμε βρωμόλογα και τη βρίσκουμε όταν ακούμε και τους αρχαίους να μιλάνε έτσι.
  • Μολών λαβέ: «Έλα να τα πάρεις», επιδεικνύοντας με στόμφο τα ελληνογεννητικά μας όργανα.
  • Έρως ανίκατε μάχαν: Η Αλίκη Βουγιουκλάκη δεν το έλεγε;
  • Πας μη Έλλην βάρβαρος: Ιοσδύναμα «όταν οι άλλοι κρέμονταν από τα δέντρα «εμείς» κάναμε επιστήμη». Μόνο που δεν περνάει από κανενός το μυαλό πως ο Νεοέλλην είναι κατ’ ουσίαν «μη Έλλην»… Τραγική Ειρωνία ή Θεία Δίκη;
  • Λίθοι, πλίνθοι, κέραμοι ατάκτως ερρειμένοι: Ο Νεοελληνικός τρόπος σκέψης και οργάνωσης σε 5 λέξεις που συνολικά κάτι μας θυμίζουν, αλλά ως μεμονωμένες λέξεις τις αποκαλούμε απλώς «αρχαία». Αλλά επειδή στα «αρχαία» γράφαμε όλο κάτω από τη βάση αποφασίσαμε να μην πολυπαιδευτούμε και συγχυστούμε.

Όλα τα παραπάνω, λοιπόν, μας επάγουν αυτόματα (ή ένεκα ανατροφής και παιδείας) την περί ης ο λόγος περηφάνεια.

Εδώ θα μπορούσε κανείς να αντιτάξει: «Αν είμαστε τόσο χάλια όσο περιγράφεις, δεν θα είχαμε ποτέ ευκαιρία να εκφράσουμε την περηφάνειά μας». Το δέχομαι. Να μερικές αφορμές στις οποίες γυαλίζει το μούτρο μας από περηφάνεια:

  • Στο ευρωμπάσκετ του ’87
  • Στο Euro 2004
  • Στην «Ολυμπιάδα» του 2004
  • Στην πρωτιά της Έλενας Παπαρίζου στη Eurovision

Φυσικά υπάρχουν και οι μικρές καθημερινές αφορμές… το άλας της ζωής. Περήφανοι για την καταγωγή μας αισθανόμαστε όταν κοιτούμε με περιφρόνηση τους υποανάπτυκτους Αλβανούς, όταν με οργή κουβεντιάζουμε για τους απολίτιστους Τούρκους, στις Εθνικές Εορτές και Παρελάσεις με τα παροπλισμένα άρματά μας και όσους δύσμοιρους νεοέλληνες δεν είχαν αρκετά φράγκα για να πάρουν απαλλαγή, όταν κάνουμε ψηστήρι (πλέον στο όριο της επετείας) το καλοκαίρι σε τουρίστες για να ακουμπήσουν κανά ευρώ στον τόπο μας ή σε τουρίστριες μπας και βγάλουν το βρακί τους. Γιατί εκτός από ούζο, σουβλάκι και μπουζούκι έχουμε και όνομα: Greek lovers!

«Ωραία, λοιπόν, αισθανόμαστε υπερήφανοι… και;», θα διακόψει κανείς. Τι πρόβλημα υπάρχει με το να είναι κάποιος υπερήφανος έστω για κάτι με το οποίο πλέον δε σχετίζεται παρά μόνο βιολογικά ή ελέω γραπτών μαρτυριών; Ορίστε κάποια από τα δυσάρεστα παρεπόμενα που αναγνωρίζω εγώ, όχι στο να είσαι απλώς υπερήφανος για τους μακρυνούς προγόνους σου, αλλά να φανατίζεσαι με αυτό:

  • Ακόμη κι όταν έχεις κάτι να επιδείξεις σε εξωστρεφείς αλληλεπιδράσεις ως μέλος εθνικής ομάδας, με το να διαφημίζεις εαυτόν μέσω των Αρχαίων Προγόνων σου δείχνει χαμηλή εκτίμηση στα (όποια) επιτεύγματά σου. Στην ειδική περίπτωση των Νεοελλήνων απλώς καταδεικνύει την παντελή έλλειψη δημιουργίας που άρχει από το πέρας της χρυσής περίοδου για την οποία κομπάζουμε μέχρι την σημερινή κατάντια που προσπαθούμε να ξεχάσουμε.
  • Σε δεύτερο επίπεδο (της εσωτερικής κατανάλωσης), το ψέμα γίνεται πιο αυτοκαταστροφικό όταν το ταΐζουμε και στους ίδιους τους εαυτούς μας. Ακόμα χειρότερα, δε, όταν το χρησιμοποιούν εναντίον μας υποψήφιοι άρχοντες. Σκεπάζουν την σημερινή αθλιότητα και μιζέρια μας (για την οποία ευθύνονται) φουσκώνοντας τα μυαλά μας με ιδεώδη και μεγαλεία που όχι μόνο δεν βιώνουμε αλλά όπως φαίνεται δεν έχουμε καν κατανοήσει ή εκτιμήσει. Μασάμε σαν κουτόχορτο το παραμύθι της εκάστοτε εθνικής φιέστας με τις πανταχού παρούσες αναφορές στους προγόνους μας και για λίγο αισθανόμαστε ότι είμαστε κάποιοι, ξεχνάμε ότι είμαστε λίγοι. Προχωράμε όπου φυσήξει, από καθαρή αδράνεια, με τα μυαλά γεμάτα φως που μόνο σε μικρές, παραμοφωμένες από το ταξίδι και τα κόμπλεξ μας αχτίδες που έρχονται από το μακρυνό παρελθόν. Η ομφαλοσκόπηση νοείται ως αυτοχειρία για έναν λαό που έχει απωλέσει κάθε διάθεση για πρόοδο…
  • Δυστυχώς ο μύθος στο μυαλό ορισμένων εκ γενετής ανόητων φτάνει στο τρίτο επίπεδο: γίνεται εγκληματικά επικίνδυνος. Αναθρέφονται ολόκληρες ομάδες ή νεολαίες ανθρώπων (Χρυσή Αυγή, ΟΝΝΕΔ, Κατηχητικά) με το πρότυπο του Υπερέλληνα για χάρη του οποίου στο ανισόρροπο μυαλό καθενός εκ των αναφερομένων είναι η αιτία ενός νέου πολέμου με τις «σκιώδεις κλίκες» που απεργάζονται τον αφανισμό του Εκλεκτού Ημών Έθνους: των Εβραίων, των Αμερικανών, των Τούρκων, των Αλβανών, των Πακιστανών. Οι ομάδες αυτές εμφορούνται με αισθήματα βίας, μισαλλοδοξίας και φανατισμού η οποία οδηγούμενες σύντομα σε ακρότητες: από μεμονωμένες δολοφονικές επιθέσεις μέχρι στρατιωτικά πραξικοπήματα ή απόδοση εξουσίας σε ακραίους εθνοκάπηλους όπως ο Χριστόδουλος, ο Γιώργος Καρτζαφέρης και τα περισσότερα στελέχη δεξιών, ακροδεξιών και «εκκλησιαστικών» διεκδικητών μέρους της Πίτας.
  • Μ’ αυτά και μ’ αυτά καταφέρνουμε να απομακρυνόμαστε όλο και περισσότερο από την ουσία της διδασκαλίας πραγματικά σπουδαίων προσώπων. Αντιμετωπίζουμε επιφανειακά όλη αυτήν την κληρονομιά και αρκούμαστε στην πρόχειρη αναπαραγωγή τσιτάτων, ζώντας εν γένει σε πλήρη αντίθεση με τα πρότυπα που εκείνοι πρότειναν. Φτάνουμε στο σημείο (έστω όσοι έχουν πραγματικά το ψώνιο μέσα τους) να αναζητούμε τα ίδια τα αρχαία γραπτά ή μεταφράσεις και επιτομές τους από χασάπηδες του πνεύματος όπως ο περικλεύς χαρτέμπορος Δ. Λιακόπουλος, όχι πλέον για να γίνουμε κοινωνοί της Αρχαίας Ελληνικής σκέψης και ζωής, αλλά για να θρέψουμε μέχρι γιγαντισμού την ψωροϋπερηφάνειά μας και να αντισταθμίσουμε την αδυναμία μας απέναντι στους εν προόδω Ευρωπαίους (σε σχέση με τους οποίους υστερούμε κατά δεκαετίες παρόλο που αγωνιζόμαστε να τους αντιγράφουμε πιστά και άκριτα), τους αιώνιους πολέμιούς μας Τούρκους (παρόλο που υπερέχουν πληθυσμιακά και εξοπλιστικά), και όλους τους άλλους μικρούς και ζηλόφθονες κομπλεξικούς Ανθέλληνες ανά την Υφήλιο…

Τελικά μήπως δεν φταίνε οι συνωμοσίες των Εβραίων, οι Κομπλεξικοί Ευρωπαίοι, οι Αχόρταγοι Πολιτικοί και όλες οι άλλες κακές δυνάμεις που δήθεν έχουν βάλει στο μάτι το Ένδοξο Ελληνικό Στοιχείο (το οποίο συνδέεται μόνο με άλματα με το Νεοελληνικό) αλλά το κεφάλι μας το ξερό πλην γεμάτο αδικαιολόγητη αυταρέσκεια;

Αυτό που θεωρώ βέβαιο είναι πως οι Νεοέλληνες έχουμε καταντήσει ρετσινιά των Αρχαίων, και εκείνοι με τη σειρά τους βαριά σκιά σε εμάς τους Νεοελληνάρες (δεν άντεξα Razz )

Υ.Γ.: Συγχωρήστε μου τις γλωσσικές φαιδρότητες. Κλείνω 23 ώρες άυπνος Sad

Advertisements

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Εθνική Υπερηφάνεια και Ελληνοφρένεια

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s